Stephen Birch PhD, LicAc (USA)

REJESTRACJA na kurs SHONISHIN

Shonishin (terapia dla dzieci z wykorzystaniem igieł) jest stylem akupunktury dla dzieci, który rozwinął się ponad 250 lat temu w Japonii [Yoneyama, Mori (1964)]. Mając na uwadze fakt, że dzieci nie lubią być nakłuwane, stworzono specjalne metody leczenia, z których większość jest nieinwazyjna, więc nie wiąże się z brakiem komfortu lub wywoływaniem lęku u dzieci. Stworzone zostały specjalne przyrządy do leczenia dzieci, zwrócono także szczególną uwagę na  przystosowanie technik akupunktury oraz powiązanych technik do potrzeb leczenia dzieci. W artykule tym autor omawia ogólnie niektóre z tych metod oraz prezentuje kilka przypadków klinicznych by objaśnić ich zastosowanie.

Koncepcja nieinwazyjnego nakłuwania może wydawać się dziwna osobom nie znającym historii rozwoju akupunktury w Chinach, Warto zatem prześledzić przypuszczalne wpływy z Chin, które doprowadziły do rozwoju tradycji japońskiej akupunktury pediatrycznej. Istnieje możliwość, że techniki, które pierwotnie przyszły na świat w Chinach, ale z czasem były coraz rzadziej stosowane, by następnie rozwinąć się i ulepszyć w Japonii, tworząc dość unikalne podejście terapeutyczne.

W dniu dzisiejszym akupunkturzyści uczą się, że akupunktura obejmuje wprowadzenie w ciało cienkich jak nitka igieł (hao zhen).  Większość akupunkturzystów, przynajmniej tych, których spotkałem na Zachodzie, nie wie, że hao zhen  to tylko jedna z dziewięciu historycznych metalowych igieł, które są wymieniane w chińskiej literaturze. Najwcześniejsze klasyczne dzieło na temat akupunktury, Huang Di Nei Jing (około 200 lat p. n. e.), zawiera opis tych dziewięciu igieł. Kilka z nich miało zaokrąglone zakończenia, tak, by można było nimi pocierać lub naciskać na skórę zamiast wkłuwania w ciało [zostały one opisane w Ling Shu rozdział 1 i 78, patrz Birch, Ida (1998 strony 39-41, 45-54) omówienie]. Ilustracje 1 i 2 przedstawiają dwie z tych dziewięciu igieł, shizhen (w Japonii teishin) i yuanzhen (w Japonii enshin) używane obecnie w Japonii. System Shonishin pojawił się jako kontynuacja tych koncepcji, tworząc wiele przyrządów, którymi można naciskać, opukiwać lub pocierać skórę aby wywoływać różnorodną delikatną stymulację. Potwierdzono, że te techniki terapeutyczne, jeśli są stosowane przez krótkie okresy czasu w ramach prostych, uporządkowanych ogólnych wzorców terapeutycznych, mają potwierdzoną skuteczność w leczeniu szerokiego spektrum problemów pediatrycznych od narodzin do wieku około pięciu [Yoneyama, Mori (1964)].  W miarę jak dzieci rosną, a ich problemy stają się bardziej skomplikowane i/lub uparte, można zacząć stosować u nich normalne metody akupunktury. Można zastosować także delikatne nakłuwanie, moksę bezpośrednią, bańki, czy skrwawianie, oczywiście po odpowiedniej modyfikacji do potrzeb dzieci, tak, by każda z tych metod była komfortowa i nie zniechęcała dzieci lub rodziców do dalszego leczenia

 

Ilustracje 1 i 2

1-Teishin

2- Enshin

Stworzonych zostało wiele przyrządów w celu wykonywania różnego rodzaju stymulacji. Ilustracje 3-5 przedstawiają przyrządy częściej wykorzystywane w technikach shonishin. Trzy podstawowe metody nieinwazyjnej stymulacji to:

  1. i) bardzo lekkie rytmiczne dotykanie (bardziej delikatne opukiwanie łagodnie zakończonym przyrządem – ilustracja 3)
  2. ii) lekkie rytmiczne pocieranie (włączając uderzanie, zazwyczaj przyrządem o płaskiej powierzchni lub zaokrąglonym zakończeniu – ilustracja 4)

iii) lekkie pocieranie (zazwyczaj przyrządem o szorstkim lub nierównym brzegu – ilustracja 5)

Ilustracje 3 – 5

3- Herabari – opukiwanie

4- Yoneyama – uderzanie

 

4- Kakibari – pocieranie

Powyższe metody stymulacji zostały ogólnie uporządkowane pod względem intensywności stymulacji. i) i ii) oba mogą mieć zbliżoną intensywność stymulacji, natomiast w przypadku iii)  stymulacja jest znacznie bardziej intensywna. W zależności od obszaru ciała, na którym pracujemy, całościowej konstytucji dziecka oraz konkretnych, aktualnie występujących u niego objawów itp. będziemy stosować łagodniej lub silniej stymulujące techniki. Ponadto, w zależności od kondycji dziecka, występujących symptomów, itp. można rozważyć wkłucie bardzo cienkich igieł (o średnicy 0,12-0,16 mm), płytko wprowadzonych (zazwyczaj 1-3 mm) na krótki okres czasu (od kilku sekund do kilku minut).  Aby móc stosować igły u małych dzieci niezbędne jest opanowanie różnego rodzaju technik i trików, z czego najważniejsze jest zagwarantowanie bezbolesnego, niewyczuwalnego wkłucia. Można użyć także moksę (w jezyku japońskim “okyu”) w celu stymulacji wybranych punktów. W tym przypadku istotne jest by nie poparzyć dziecka lub nie dopuścić by moksa stała się nieprzyjemnie gorąca. Inne możliwości to hinaishin czyli igły podskórne i enpishin czyli igły uciskowe na plastrze, jednak te drugie należy stosować z zachowaniem dużej ostrożności. Powszechnie wykorzystuje się dodatkową metodę ryu czyli kulki uciskowe, które mogą w bardzo łagodny i delikatny sposób stymulować określone punkty, podobnie do stosowanych w akupunkturze chińskiej nasionek naklejanych na ciało. Można także zastosować bańki, ale z dużo mniejszym ciśnieniem, przez krótsze okresy czasu i na mniejsze obszary ciała, jak również skrwawianie, ale technika wykonania musi być bezbolesna i spowodować wydzielenie naprawdę niewielkiej ilości krwi. We wszystkich przypadkach- zarówno przy ogólnych zabiegach dla całego ciała, jak I przy technikach dodatkowych, – najważniejsze to upewnienie się, że dawka stymulacji i połączenie różnych metod jest odpowiednie.  Każda z tych metod akupunktury została szczegółowo opisana w książce Japanese Acupuncture: A Clinical Guide [Birch, Ida, 1998].

Przyrządy ukazane na ilustracjach 1-5 oraz inne, podobne do nich są używane w trakcie ogólnego, albo inaczej mówiąc nie opartego na wzorcach zabiegu dla korzenia. Mówiąc skrótowo: wybieramy jeden z tych przyrządów do delikatnej stymulacji na ważnych obszarach ciała, włączając w to brzuch, klatkę piersiową, plecy, boczne części ramion, boczne i przyśrodkowe części nóg, tył szyi i głowę. Przyrządy te są często stosowane tylko na części ciała yang, albo na te części ciała, przez które przechodzą tylko meridiany yang.  Typowo, jeśli stosujemy metody lekkiego pocierania lub lekkiego skrobania, wykonywane ruchy to skierowane w dół głaskanie na tych powierzchniach. Ilustracja 6 przedstawia typowy wzorzec opukiwania do stosowania u małych dzieci od Hyodo w Osace [Hyodo 1986].  Liczby wskazują przybliżoną ilość klepnięć do wykonania na każdym obszarze ciała.

Ilustracja 6

Ten nie oparty na wzorcach zabieg dla korzenia może być bardzo użyteczny do wzmacniania energii życiowej dziecka oraz jego konstytucji. Jako dodatek do tych nieinwazyjnych metod leczenia “shonishin” oraz specjalnie dostosowanych inwazyjnych lub innych standardowych metod akupunktury, różne “szkoły” myślenia mogą mieć swoje własne adaptacje pediatryczne, które można zastosować. Obejmują one często ukierunkowane, skierowane na wzorzec metody leczenia korzenia. Na przykład keiraku chiryo albo systemy terapii meridianowej, takie jak Toyohari, dobierają i leczą także pierwszorzędne sho, wzorzec lub warstwę, nawet u małych dzieci i niemowląt, u których badanie pulsu może być sztuką. Po wykonaniu zabiegu nakierunkowanego na sho, tacy terapeuci mogą wykonać swoją własną wersję podstawowego, nie opartego na wzorcach zabiegu shonishin [Yanagishita (1997)].  Jest wiele możliwości kombinacji w obrębie zabiegu, w zależności od wykształcenia terapeuty. Ogólnie, niezależnie do szkoły akupunktury, rutynowo wykonuje się jedną z wersji podstawowego ogólnego zabiegu shonishin, zwłaszcza u niemowląt i dzieci w wieku do około 5 lat [to podstawowe podejście zostało opisane przez wielu autorów, patrz na przykład Hyodo, 1986, str. 151, Manaka, 1980, str. 196-198, Ono, 1988, str. 362-383, Yoneyama, Mori, 1964].

 

Idea regulowania i harmonizowania emocji jest podstawową i bardzo ważną koncepcją w jakiejkolwiek terapii “regulującej qi”. Jak większość z nas dowiedziała się w trakcie nauki w szkołach akupunktury, emocje są postrzegane jako wewnętrzne przyczyny chorób. [Fukushima, 1991, str. 67 i kolejne, Wiseman i inni. 1985, str. 101-2].  Tradycyjna literatura w dość jasny sposób wyjaśnia, jak różnorodne stany emocjonalne zaburzają przepływ, krążenie, dystrybucję i funkcjonowanie qi w ciele [Matsumoto, Birch, 1988, str. 33-45].  Jest zatem pożądane, by manifestować te stany emocjonalne w tak małym stopniu, jak to tylko możliwe, jeśli chcemy uzyskać efekt „regulacji qi”. W przypadku dzieci, zwłaszcza tych mniejszych i niemowląt, wyrażanie emocji jest normalną częścią ich sposobu komunikacji, jednakże może być ono niszczące.  Zatem, ponieważ próbujemy wywołać ogólny efekt regulujący, przynajmniej jako część strategii terapeutycznej dotyczącej “korzenia” [Manaka i inni. 1995], niezbędna jest pomoc w zapobieganiu nadmiernym wybuchom emocjonalnym/komunikacji emocjonalnej przez dziecko, zwłaszcza nie dopuszczenie, by dziecko było przestraszone, gniewne lub zdenerwowane przez to, co robimy. Uważam, że właśnie dlatego zostały stworzone specjalne techniki i narzędzia, które mają właściwości wywoływania tak nieznacznego dyskomfortu lub lęku u dzieci, jak to tylko możliwe. Wygląda na to, że to zdroworozsądkowe podejście do leczenia dzieci działa we wszystkich szkołach akupunktury pediatrycznej w Japonii oraz jest głównym czynnikiem przyczyniającym się do tego, że w zakresie technik leczenia dzieci główny akcent został położony na te nieinwazyjne, nie powodujące przerażenia i odczucia dyskomfortu. Oczywiście niemożliwym jest powstrzymanie małych dzieci i niemowląt od płaczu, ale podstawowy cel to działanie w taki sposób, by spróbować nie przestraszyć ich lub zaniepokoić w trakcie zabiegu. Aby upewnić się, że zabieg nie zostanie przerwany lub zakłócony przez wybuch emocjonalny po stronie dziecka, bardzo istotne jest nawiązanie  z nim dobrego, jasnego porozumienia. Jesli dziecko nie lubi cię lub ci nie ufa, bardzo trudno wtedy kontynuować zabieg.

Zazwyczaj akupunkturzyści są uczeni aby wkłuwać igły w swoich pacjentów i w ten sposób zarabiają na życie. Większość akupunkturzystów na Zachodzie zostało wyszkolonych w sposobie wykonywania akupunktury zgodnym z TCM, w którym naucza się, że, igła powinna zostać wprowadzona w taki sposób, by osiągnąć de qi, które mniej więcej od lat 50 XX w. jest rozumiane jako wyraźne odczucie, określane jako „bolesność, drętwienie, ciężkość, rozpieranie” [Cheng, 1987, str. 326] lub „ostry, ciągnące, elektryczne, mrowiące, ciężkie, pulsujące, rozprzestrzeniające się, kłujące, bolące lub gorące” [Vincent i inni 1989]. Kiedy wielu terapeutów podejmuje próby by wykorzystać technikę nakłuwania u dzieci, okazuje się, że powoduje ona u małych pacjentów dyskomfort i ból.  Trudność związana z nakłuwaniem dzieci I jednoczesnym niepowodowaniem u nich niepokoju zniechęca wielu akupunkturzystów, którzy, przynajmniej jak wynika z mojego doświadczenia jako nauczyciela, wolą nie leczyć dzieci To może jednym z najważniejszych powodów, dlaczego w przeszłości dominującą metodą leczenia dzieci w Chinach było raczej ziołolecznictwo niż akupunktura, co może znaleźć potwierdzenie również w czasach współczesnych. [Cao i inni 1990].  W Japonii ustalono, że takie techniki nakłuwania są zazwyczaj niepotrzebne w przypadku dzieci, podobnie jak często nie jest konieczne ich stosowanie u dorosłych w celu uzyskania dobrych efektów akupunktury [Birch, Felt, 1999, Fukushima, 1991, Manaka i inni 1995, Shudo, 1990].

Dodatkową zaletą tych prostych metod leczenia, które moi koledzy i ja stosujemy na Zachodzie przez ostatnich piętnaście lat jest wykorzystanie niektórych prostych domowych metod terapii u małych dzieci. Nan Jing uczy nas o znaczeniu leczenia matki by wyleczyć dziecko. Zazwyczaj jest to rozumiane w odniesieniu do leczeniu kanału matki lub punktu matki na dotkniętym kanale [Fukushima, 1991, Shudo, 1990], można rozszerzyć to znaczenie do dosłownego w przypadku leczenia dzieci. Dostrzegliśmy, że jest to bardzo użyteczne w niektórych przypadkach, kiedy rodzić (zazwyczaj matka) wykonuje prosty lekki zabieg dla dziecka w domu jako dodatek do wizyt w gabinecie. W tej sytuacji danie matce, która często czuje się sfrustrowana i bezużyteczna, możliwości zrobienia czegoś dla jej chorego dziecka może być pomocne zarówno dla matki jak i dla dziecka. Ponieważ niektóre nieinwazyjne formy terapii można stosować regularnie w domu, z pomocą prostego schematu pocierania i / lub opukiwania, łatwo jest sprawić, by rodzice używali tego podejścia w domu. Wymaga to udzielenia dokładnych wyjaśnień, ale zwykle nie jest trudne.

 

W mojej praktyce leczenia dzieci łączę metody shonishin ze zmodyfikowanymi wersjami akupunktury , którą stosuję u dorosłych. Obejmuje to głównie metody balansowania kanałów yin-yang Yoshio Manaki oraz tradycyjne metody Toyohari-Wschodnioazjatycka Terapia Igłą, formy japońskiej terapii meridianowej [patrz Fixler, Kivity, 2000, Fukushima, 1991, Nakada, 1995].  Łatwo jest zastosować styl Toyohari u dzieci, ponieważ zarówno w przypadku zabiegu dla korzenia jaki i dla konkretnego wzorca rutynowo stosowane są techniki nakłuwania bez wprowadzania igły, które są dobrze znoszone przez dzieci. System Manaki zazwyczaj obejmuje uzycie płytko wkłuwanych igieł, ale metody można przystosować tak, by były odpowiednie dla małych dzieci.